OdetchnijSpokojnie.pl

Bezpieczeństwo alergika poza domem

Nie ma alergii bez alergenu

W wielu pracach naukowych udowodniono ścisłą zależność nasilenia objawów chorobowych od stopnia ekspozycji na aeroalergeny, na które chory jest uczulony. Eliminacja alergenów, obok farmakoterapii i immunoterapii swoistej alergenowej, jest podstawowym elementem leczenia chorób alergicznych. Unikanie alergenów jest wymieniane jako podstawowa metoda leczenia alergii we wszystkich standardach postępowania u chorych z alergicznym nieżytem nosa i astmą atopową.

Większość chorych cierpiących na alergiczny nieżyt nosa wymieni miejsca, gdzie objawy chorobowe są szczególnie intensywne oraz takie, gdzie objawy ustępują całkowicie. Rygorystyczne czynności profilaktyczne mogą zmniejszyć nasilenie objawów uczuleniowych nawet o 80-90%. Już w 1894 roku handlarz win z Hanoweru Otto Schultz, cierpiący na katar sienny wywołany pyłkiem traw, odkrył ubogo pyłkową enklawę na wyspie Helgoland. Spędzał ona na wyspie okres pylenia traw, unikając uciążliwych objawów. Wcześniej czerwiec i lipiec spędzał w piwnicy swego domu. W następnych latach na wyspie Helgoland organizował pobyty dla osób cierpiących na pyłkowicę (alergiczny nieżyt nosa wywołany uczuleniem na pyłek roślin). Pyłek roślin i alergeny pyłku osadzone na nośnikach (np. cząsteczki sadzy, ziarna skrobi z wnętrza pyłku, cząsteczki spalin silników wysokoprężnych) penetrują przez cały sezon pylenia do dróg oddechowych, w tym także do dolnych dróg oddechowych. Każdy chory uczulony na alergeny powietrznopochodne powinien prócz leczenia farmakologicznego starać się również ograniczać kontakt z aeroalergenami. Niestety w praktyce jest to bardzo trudne.

W badaniach stężenia aeroalergenów wykazano olbrzymie zróżnicowanie stężeń pyłku roślin nawet w obrębie tej samej miejscowości. Ilościowe i jakościowe różnice w stężeniu pyłku w poszczególnych dzielnicach dużych miast mogą być na tyle istotne, że chorzy przebywając w tym samym dniu w różnych miejscach, mogą mieć bądź bardzo nasilone objawy, bądź nie mieć ich wcale. Jest wiele miejsc, gdzie stężenie pyłku jest bardzo niskie, a chory może w nich czuć się bezpiecznie nawet bez leków; zakryte baseny, wszystkie budynki, w których klimatyzatory posiadają wbudowane filtry powierza, a nawet mroczne kościoły czy też pomieszczenia bez okien, jak np. łazienki. Znaczne różnice obserwowane są także w zależności od wysokości nad poziomem gruntu. Niskie stężenie pyłku roślin występuje zwykle w pobliżu dużych zbiorników wodnych. Pyłek bowiem dziesięciokrotnie łatwiej osadza się na powierzchni zbiornika wodnego niż na powierzchni gruntu. Pacjenci przebywający w pobliżu dużego zbiornika wodnego lub pływający po nim mają do 85% objawów mniej niż w czasie pobytu z dala od brzegu morza czy dużego jeziora. Szczególnie polecane są rejsy morskie, obozy żeglarskie i pobyty nad otwartym morzem (szczególnie przy wietrze wiejącym od strony morza).

Problematyczne wydają się wyjazdy w góry. W Polsce jedynie na górskich szczytach stężenie pyłku jest niskie. Niebezpieczne mogą być natomiast w czasie sezonu pylenia wycieczki w górskie doliny, gdzie „pyli podłoga i ściany”. Różnice w terminie rozpoczęcia i zakończenia sezonu pylenia w różnych regionach kraju dochodzą do 2-3 tygodni.

Stwarza to szerokie możliwości profilaktyki poprzez planowy i dokładnie przemyślany wyjazd wakacyjny. Wykorzystując różnice w terminach pylenia w Polsce, można albo skrócić (albo NIESTETY wydłużyć okres objawowy). Wyjeżdżając w okresie pylenia do innej strefy klimatycznej, można całkowicie uniknąć występowania objawów chorobowych. W sprzyjających warunkach może to doprowadzić po kilku latach do całkowitego ustąpienia dolegliwości chorobowych.

Skuteczne są też mechaniczne środki ograniczające kontakt pyłku z organizmem jak okulary, maski, filtry powierza instalowane w oknach i klimatyzatorach.

Zalecenia dla osób uczulonych na alergeny pyłku roślin:

  • śledzenie komunikatów o stężeniu pyłku roślin (internet: www.alergen.info.pl);
  • pozostawanie w pomieszczeniach zamkniętych w okresie szczytu pylenia;
  • przemieszczanie się w obszary pozbawione ziaren pyłku (lub o mniejszym stężeniu);
  • zastosowanie filtrów powietrza (HEPA) w pomieszczeniach i samochodach;
  • zastosowanie okularów i masek na twarz;
  • wychodzenie na zewnątrz mieszkania po obfitym deszczu, który oczyszcza powietrze z pyłku roślin;
  • obmycie ciała i zmiana odzieży po powrocie do pomieszczenia;
  • usunięcie alergenu osadzonego na błonie śluzowej nosa (przepłukanie jam nosa roztworem wody morskiej lub soli fizjologicznej) i w worku spojówkowym (przepłukanie roztworem soli fizjologicznej);
  • dokładne oczyszczenie mieszkania z alergenów pyłku roślin zawartych w kurzu domowym, bezpośrednio po szczycie pylenia danej rośliny.

Unikanie ekspozycji na alergeny:

Sprawdź informacje o aktualnym i prognozowanym stężeniu pyłku uczulającej Cię rośliny, gdy jest wysokie.

  • spędzaj czas w pomieszczeniach zamkniętych;
  • unikaj zajęć na wolnym powietrzu;
  • zamykaj okna i drzwi w godzinach, gdy stężenie pyłku jest najwyższe;
  • stosuj filtry powietrza;
  • podróżuj samochodem z zamkniętymi oknami i zainstalowanym filtrem pyłkowym;
  • wychodząc z domu, załóż okulary słoneczne, aby uchronić oczy przed kontaktem z pyłkiem;
  • po powrocie do domu zmień odzież, umyj ręce i twarz lub weź kąpiel, by usunąć osadzone ziarna pyłku;
  • na spacer wybierz się po długotrwałym deszczu, gdy stężenie pyłku jest najniższe;
  • pamiętaj o konieczności koszenia trawnika wokół domu, zadbaj jednak, aby ktoś Cię w tym wyręczył;
  • wakacje spędzaj nad morzem, w wysokich górach lub na rejsie żeglarskim.

Zalecenia dla osób uczulonych na alergeny grzybów mikroskopowych (pleśni):

  • unikaj prac w ogrodzie, grabienia liści, pracy przy kompoście, ścinania traw, żniw;
  • unikaj miejsc szczególnie dogodnych dla rozwoju grzybów: szklarni, drewnianych domków letniskowych, piwnic, pralni, krytych basenów, sauny, łaźni;
  • zadbaj o prawidłową wentylację pomieszczeń;
  • unikaj nadmiernej wilgoci w pomieszczeniach zamkniętych;
  • nie używaj nawilżaczy powietrza;
  • usuń rośliny lub ogranicz liczbę roślin doniczkowych w domu;
  • unikaj tapet na ścianach oraz wykładzin na podłogach;
  • łatwo psujące się owoce i warzywa przechowuj w lodówce;
  • regularnie usuwaj odpadki kuchenne;
  • unikaj miejsc, w których widoczny jest wzrost pleśni.

Pamiętaj , że żadna pojedyncza metoda profilaktyczna nie jest wystarczająco skuteczna. Zastosowanie profilaktyki powinno być stosowane równolegle z leczeniem farmakologicznym.

Opracowanie:

  • dr med. Piotr Rapiejko, Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych
  • dr med. Agnieszka Lipiec, Zakład Profilaktyki Zagrożeń Srodowiskowych i Alergologii WUM