Feksofenadyna – fakty mówią same za siebie | Odetchnij Spokojnie

Feksofenadyna – fakty mówią same za siebie

Pobierz artykuł w PDF

STRESZCZENIE:
Feksofenadyna to nowoczesny lek przeciwhistaminowy II generacji. Mechanizm działania feksofenadyny polega na jej konkurencyjnym i odwracalnym łączeniu się z receptorami H1 , co blokuje komórki tuczne i zmniejsza działanie histaminy jako mediatora procesu zapalnego. Jego istotną cechą jest brak wpływu na funkcje poznawcze oraz brak działania sedatywnego, a to dzięki nieprzenikaniu przez barierę krew–mózg. Nie wykazano interakcji feksofenadyny z jedzeniem i alkoholem oraz innymi lekami. U dorosłych i dzieci nie stwierdzono żadnego wpływu na zapis EKG ani ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych. Właściwości farmakologiczne leku powodują, że nie ma potrzeby modyfikacji dawki u osób w podeszłym wieku, z niewydolnością wątroby lub nerek.
Słowa kluczowe: feksofenadyna, działania niepożądane, interakcje, bezpieczeństwo

Wstęp

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) oraz pokrzywka to jedne z najczęstszych schorzeń u  dzieci i  dorosłych. Skuteczne leczenie zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań, nasilenia chorób współistniejących (np. astmy) oraz w znaczący sposób poprawia jakość życia. Lekami pierwszego rzutu w ANN oraz przewlekłych pokrzywkach są preparaty blokujące receptory H1 II generacji. Jednym z lepiej poznaanych i przebadanych leków przeciwhistaminowych II generacji jest feksofenadyna. Jednak nie wszystkie fakty są znane, a kilka mitów nadal funkcjonuje w środowisku medycznym.

FAKT - Feksofenadyna to najnowsza generacja leków przeciwhistaminowych

Pierwsze leki blokujące receptory H1 (tzw. I generacja) powstały w latach 40. XX w. Z racji ich licznych działań niepożądanych (np. sedacji) w latach 80. wyizolowano leki przeciwhistaminowe II generacji. Jednak z uwagi na ich efekt kardiotoksyczny zostały one zastąpione w latach 90. nowymi lekami II generacji (selektywne, niesedatywne, niekardiotoksyczne). Tak więc obecnie w  leczeniu chorób alergicznych stosujemy najnowocześniejsze leki II generacji, do których należy feksofenadyna. Mechanizm jej działania (konkurencyjne i  odwracalne łączenie z  receptorem H1 ) oraz wybitna swoistość i  powinowactwo do ludzkich receptorów H1 czynią z niej jeden z najsilniejszych oraz najbezpieczniejszych nowoczesnych leków przeciwhistaminowych II generacji. Feksofenadyna wykazuje podobną skuteczność w  łagodzeniu objawów chorób alergicznych do innych leków II generacji lub wyższą. Jej istotną cechą, charakteryzującą najnowocześniejsze leki przeciwhistaminowe, jest brak wpływu na funkcje poznawcze oraz brak działania sedatywnego [1, 2].

FAKT - Brak interakcji z jedzeniem i alkoholem

Feksofenadyna podana doustnie dobrze wchłania się z  przewodu pokarmowego, osiągając szczytowe stężenie we krwi po ok. godzinie. Biodostępność leku mieści się w  granicach 30%. Czas półtrwania wynosi 11–15 h [3]. W ok. 60–70% wiąże się z białkami krwi. Cechuje go minimalny metabolizm w wątrobie i jest wydalany głównie w kale po jego aktywnym transporcie do jelita [4]. Taki metabolizm powoduje możliwość interakcji z produktami żywieniowymi (np. z sokiem grejpfrutowym, jabłkowym, pomarańczowym, dziurawcem), które hamują ten transport. Choć całkowita ilość feksofenadyny, która została wchłonięta do organizmu (AUC), oraz jej maksymalne stężenie w osoczu, jakie jest osiągane we krwi po podaniu (Cmax), mogą być zmniejszone przez te produkty (zwłaszcza sok grejpfrutowy i jabłkowy), nie stwierdzono istotnych reakcji ani działań niepożądanych z tym związanych. Obecne dane wskazują, że lek może być przyjmowany razem z  posiłkami, choć powinno się unikać popijania go sokiem grejpfrutowym, pomarańczowym i jabłkowym [1, 5].

Wiele badań na zdrowych ochotnikach wskazuje na brak interakcji feksofenadyny (we wszystkich dawkach: 2 × 60 mg; 1–2 × 120 mg; 1 × 240 mg; 1 × 180 mg) z równocześnie podawanym alkoholem [5].

FAKT - Brak interakcji z innymi lekami

Interakcje leków przeciwhistaminowych z  innymi lekami mogą wynikać z  zakłócenia procesu wchłaniania przez mechanizmy transportu aktywnego (np. z pomocą glikoproteiny P – P-gp), a także mogą być spowodowane zahamowaniem lub indukcją metabolizmu wątrobowego przez cytochrom P450 (CYP450) [6]. Może to doprowadzić do zmniejszenia stężenia leku i  obniżenia skuteczności lub wzrostu stężenia i  wystąpienia działań niepożądanych. Feksofenadyna nie jest inhibitorem P-gp. Choć doniesienia sugerują, że podawanie jej z  ketokonazolem lub erytromycyną prowadzi do zwiększenia AUC (poprzez nasilony transport żołądkowo-jelitowy), to jednak wartości te mieszczą się w  bezpiecznych granicach. Równoczesne podawanie tych leków nie ma również wpływu na wydłużenie odcinka QT. Feksofenadyna podlega ograniczonemu metabolizmowi pierwszego przejścia i  nie ma aktywReprint z Vol. 12/Nr 3(44)/2019 TEL/209/05-2019 3 nych metabolitów. Pozytywny aspekt słabo metabolizowanych związków stanowi małe ryzyko interakcji metabolicznych związanych z CYP450, gdy są one stosowane jednocześnie z inhibitorami tego cytochromu. Brak interakcji z  innymi lekami powoduje, że nie jest rekomendowana modyfikacja dawki feksofenadyny przy stosowaniu jej z innymi lekami [1, 5].

FAKT - Bezpieczeństwo kardiologiczne – nie powoduje wydłużenia odstępu QT ani powikłań sercowo-naczyniowych

Z uwagi na opisywane przypadki arytmii typu torsade de pointes (poprzez wydłużenie odstępu QT) związane ze stosowaniem terfenadyny i  astemizolu (leków II generacji) przeprowadzono wiele badań nowych leków przeciwhistaminowych II generacji, by wykluczyć możliwość powikłań sercowo-naczyniowych. Feksofenadyna, w  pojedynczych dawkach ≤  800  mg na dobę oraz 2 razy po 690 mg, nie powodowała żadnych powikłań sercowo-naczyniowych. W  długoterminowych badaniach prowadzonych z  udziałem pacjentów otrzymujących dawkę 80 mg dwa razy na dobę przez 3 miesiące, 60 mg dwa razy na dobę przez 2 miesiące lub 240 mg raz na dobę przez 12 miesięcy nie stwierdzono znaczących zmian w zakresie odstępu QT [6, 7]. Zarówno u dorosłych, jak i u dzieci (po 6. m.ż.) nie wykazano żadnego wpływu feksofenadyny na zapis EKG [8]. U  pacjentów z  problemami kardiologicznymi nie ma konieczności modyfikacji dawki i brak jest szczególnych zaleceń co do stosowania feksofenadyny [6].

MIT - Konieczna jest modyfikacja dawki feksofenadyny u osób w podeszłym wiek

U  osób w  podeszłym wieku farmakokinetyka i  farmakodynamika leków może ulec zmianie (zmiany w  procesie wchłaniania, dystrybucji leku, metabolizmie, wydalania leku). Badania pokazują, że feksofenadyna nie zmienia swoich właściwości farmakologicznych u  osób starszych. Nie przenika przez barierę krew–mózg (jest mało lipofilna), dzięki czemu nie ma wpływu na OUN (w  porównaniu z  lekami I  generacji). Charakteryzuje się też wysoką swoistością w stosunku do receptora H1 . Zmniejsza to znacznie prawdopodobieństwo działań niepożądanych u osób w podeszłym wieku. Również niewielki metabolizm wątrobowy (enzymatyczny układ cytochromu P450) powoduje, że może być ona bezpiecznie stosowana wraz z innymi lekami (osoby starsze przyjmują zazwyczaj wiele różnych leków).

Obecnie uważa się, że nie ma przeciwwskazań do stosowania feksofenadyny u osób w podeszłym wieku i nie jest wymagana modyfikacja dawki. Najnowsze leki przeciwhistaminowe II  generacji, w  tym feksofenadyna, są preferowane w  leczeniu osób starszych [6, 9].

MIT - Konieczna jest modyfikacja dawki u osób z niewydolnością nerek

Feksofenadyna to lek wydalany głównie z  kałem (ok. 80%) i  w  niewielkim stopniu przez nerki (11%), co powoduje, że spośród wszystkich leków II generacji charakteryzuje się ona najmniejszym wpływem na nerki. Co prawda u pacjentów poddawanych dializie zaobserwowano niewielki wzrost w zakresie AUC, Cmax i t½ w porównaniu z osobami zdrowymi, ale nie ma konieczności korygowania dawki feksofenadyny u  pacjentów z niewydolnością nerek [6, 9]. 

 

MIT - Konieczna jest modyfikacja dawki u osób z niewydolnością wątroby

Feksofenadyna to główny metabolit terfenadyny. Z  tego względu jest ona metabolizowana w  wątrobie w  niewielkim stopniu (ok. 5% całkowitej dawki doustnej). Parametry farmakokinetyczne były oceniane u  pacjentów z  łagodną, umiarkowaną i  ciężką niewydolnością wątroby. Po doustnym podaniu pojedynczej dawki (80 mg) profil farmakokinetyczny u tych pacjentów był podobny jak w przypadku zdrowych osób, a dodatkowo lek był przez nich dobrze tolerowany [10]. Obserwacje te skłaniają do stwierdzenia, że nie ma konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z niewydolnością wątroby [6].

PODSUMOWANIE

Feksofenadyna to skuteczny i  dobrze tolerowany lek w  przypadku pacjentów z  alergicznym nieżytem nosa i  przewlekłą pokrzywką. Jego istotną cechą jest brak wpływu na funkcje poznawcze oraz brak działania sedatywnego dzięki nieprzenikaniu przez barierę krew–mózg i działaniu antycholinergicznym. Dodatkowo charakteryzuje się niską biotransformacją w organizmie i  nie wykazuje interakcji klinicznych z  innymi lekami. Nie ma potrzeby modyfikacji dawki u  osób z  niewydolnością nerek, wątroby i w podeszłym wieku.

Pobierz artykuł w PDF

Piśmiennictwo

1. Devillier P., Roche N., Faisy C.: Clinical pharmacokinetics and pharmacodynamics of desloratadine, fexofenadine and levocetirizine: A comparative review. Clin. Pharmacokinet. 2008; 47: 217-230.
2. Fitzsimons R., van der Poel L.A., Thornhill W. et al.: Antihistamine use in children. Arch. Dis. Child Educ. Pract. Ed. 2015; 100: 122-131.
3. Russell T., Stoltz M., Weir S.: Pharmacokinetics, pharmacodynamics, and tolerance of single- and multiple-dose fexofenadine hydrochloride in healthy male volunteers. Clin. Pharmacol. Ther. 1998; 64: 612-621. 4. Church M.K., Church D.S.: Pharmacology of antihistamines. Indian J. Dermatol. 2013; 58: 219-224.
5. Paśko P., Rodacki T., Domagała-Rodacka R. et al.: Second generation H1 – antihistamines interaction with food and alcohol-A systematic review. Biomed. Pharmacother. 2017; 93: 27-39.
6. Dávila I., del Cuvillo A., Mullol J. et al.: Use of second generation H1 antihistamines in special situations. J. Investig. Allergol. Clin. Immunol. 2013; 23(supl. 1): 1-16.
7. Welzel T., Ziesenitz V.C., Seitz S. et al.: Management of anaphylaxis and allergies in patients with long QT syndrome: A review of the current evidence. Ann. Allergy Asthma Immunol. 2018; 121: 545-551.
8. Mansfield L.E.: Fexofenadine in pediatrics: oral tablet and suspension formulations. Expert. Opin. Pharmacother. 2008; 9: 329-337.
9. Mason J., Reynolds R., Rao N.: The systemic safety of fexofenadine HCl. Clin. Exp. Allergy 1999; 29(supl. 3): 163- -170.
10. Lippert C., Rao N., Eller M., Weir S.: Pharmacokinetics of fexofenadine in liver diseased patients. Pharm. Res. 1996; 13(supl.): 431.

Zobacz też

Oświadczenie

Wejście do serwisu dla lekarzy i farmaceutów wymaga potwierdzenia oświadczenia widocznego na stronie. Jeśli nie spełniasz wyżej wymienionych warunków, kliknij przycisk Anuluj.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.